تبلیغات
سعید سمیعی saaid.samiei - سد بختیاری – قسمت سوم

سعید سمیعی saaid.samiei

تصاویری از کارهای مدیریتی مدیر وبلاگ در بخش صنعتی

وبلاگی شامل موضوعات : مهندسی عمران - ادبیات فارسی - مسائل تاریخی و اجتماعی - جغرافیا - یادبودها

 بنام خداوند جان آفرین                   حكیم سخن در زبان آفرین

 بنام خداوند جان و خرد                  كزین برتر اندیشه برنگذرد

 سلام بر همه مهربانان

سد بختیاری – قسمت سوم

گزیده ای از مقاله پژوهشگر آب و توسعه پایدار «سركار خانم فاطمه ظفرنژاد»

سعید سمیعی

 

در این مقاله با بررسی سیمای كلی طرح در تارنمای شركت آب و نیرو ، اهداف ساخت سد تحلیل و ارزیابی شده است .

بقیه در ادامه مطلب 


دو نوع بررسی سامان یافته در وزارت نیرو در این طرح دیده نشده است :

1-      مطالعات نیاز سنجی ؛ آیا نیاز حقیقی به تامین آب یا برق وجود دارد ؟ اگر این مطالعه انجام شده بود شاید بسیاری از سدهای حوضه دریای مازندران ، ارومیه و ... اصلاً مطرح هم نمی شدند ، چه رسد به ساخت . نمونه امروزی آن سد منگل است كه نیاز سنجی نشده و با وجود پیامدهای ناسازگار بر جنگلهای هیركانی ساخت آن را آغاز كرده ایم . بكارگیری درست نیروگاههای موجود ، ما را از نیروگاه جدید بی نیاز می كند . بگذریم كه در اقلیم ایران ، برقابی گرانترین نوع برق است .

2-      مطالعات گزینه یابی ؛ برای تامین نیاز ، كدام گزینه ها وجود دارند ؟ آیا نیروگاه گازی ، سیكل تركیبی ، بادی ، خورشیدی و یا اعمال مدیریت تقاضا و كاهش هدر رفت ، برق ارزان تر تامین نمی كند ؟

الف -  سد سازی همواره هدف بوده است نه یكی از ابزارهای رسیدن به هدف 

بر اساس همین دیدگاه است كه ساخت سد با توسعه اشتباه گرفته شده و هیچ بررسی ای در باره سایر گزینه ها انجام نشده است . مقایسه قیمت حقیقی هر كیلو وات برقابی با نیروگاه سیكل تركیبی یا گازی ، باید جلوی ساخت برقابی در كشور را می گرفت ، اما دهه های متوالی در وزارت نیرو سد سازی هدف بود و برقابی دوست محیط زیست وانمود می شد . شهرك های بسیاری در سراسر چهان با نام انرژی صفر ( با نیروگاه خورشیدی یا بادی كوچك ) ساخته شده است . صرفه جویی و تغییر الگوی مصرف برق یا تولید نگاوات از همه راهكارها ارزانتر و پاكتر است . سد سازی در اقلیم گرم و خشك ما كه دریاچه سازی است ، به هدر رفت مقادیر زیاد آب محدود می انجامد .

ب -  مطالعات تحلیل اجتماعی  

در پرونده سد بختیاری آمده است : « عدم نیاز به جابجایی ساكنین در محدوده مخزن ؛ با توجه به صعب العبور بودن منطقه ، با احداث و آبگیری این سد اراضی كشاورزی زیادی غرقاب نخواهد شد و هیچ روستای دائمی زیر آب نخواهد رفت » . پژوهشها ، مشكلات زیاد جوامع بومی آبخیزها پس از سد سازی را نشان داده اند كه البته در پرونده سدها ، به آنها اشاره نشده است . تخلیه اجباری 13 روستای دهستان لفور برای آبگیری سد نیاز سنجی نشده البرز را پارسال شاهد بودیم . در صدها جلد گزارش نوشته شده برای 40 سد حوضه آبریز ارومیه به ندرت با یك تحلیل اجتماعی واقعی در باره زندگی و معیشت 6 میلیون انسان وابسته به این دریاچه برخورد می كنیم . سد سازی در بالا دست بزرگترین دریاچه آب شیرین جهان یعنی آرال را خشكاند . بگذریم كه در سكوت سازمانهای مسئول ، مراتع و جنگل هایی كه در مخزن سدها زیر آب می روند ( 160 كیلومتر مربع در كرخه ، 70 كیلومتر مربع در سیمره و ..... ) از نگاه سد سازان نه ثروت ملی بشمار می رود ، نه اراضی مشاع كشاورزان و نه مسیر كوچ و چراگاه عشایر حوضچه آبخیز ! این جوامع مولد در نگاه سد سازان ، افراد مهمی بشمار نمی روند كه كار سد سازی به خاطر آنها با درنگ روبه رو شود .

ج -  مطالعات تحلیل زیست محیطی   

سد سازی بر حوضه آبخیز چگونه اثری خواهد داشت ؟ آیا پیكره آبی پائین دست را نابود خواهد كرد ؟ بر زیستگاه و زندگی جوامع جانوری و گیاهی چه اثری خواهد داشت ؟ تنها عامل خشكیدن ارومیه ، گاوخونی ، بختگان ، شادگان و .... سد سازی است .

د -  مطالعات تحلیل اقتصادی

آیا فایده حقیقی سد بیش از هزینه حقیقی آن است ؟ آیا سد راهكاری اقتصادی است ؟ آیا تامین مالی برای سد تخصیص موثر است و منابع محدود را بگونه ای كارآمد و موثر تخصیص داده ایم ؟

تحلیلی جامع نگر بر پایه ابزارهای توسعه پایدار برای سد بختیاری ارائه نشده تا ببینیم آیا این سرمایه گذاری كلان موثرترین تخصیص برای تولید برق است ؟ مشاوران غالباً تحلیل اجتماعی را تا حد جمعیت شناسی ، تحلیل زیست محیطی را تا حد ماتریسی از اثرات مثبت و منفی و گزارش تحلیل اقتصادی را تا حد جدول گردش نقدی تقلیل می دهند .

جلوگیری از ورود رسوب به مخزن دز و افزایش عمر سد و نیروگاه آن ، دومین هدف ساخت سد بختیاری اعلام شده است . یك دهه پیش طرحی بنام نوسازی نیروگاه برقابی دز مطرح شد و یك مشاور بین المللی گزارشی تهیه كرد كه به دفتر فنی آب ارجاع شد . ممیزی طرح به 4 مسئله مهم در ناكارآمدی این طرح اشاره كرد :

1-      تزریق پر هزینه بتن جهت مرمت درزهای بدنه برای نصب نیروگاه جدید روی سدی كه عمرش بپایان رسیده است .

2-      رسوب سد كه بهره برداری از هر نیروگاهی را ناممكن خواهد ساخت .

3-      نادرستی روش توجیه اقتصادی مشاور كه هزینه نیروگاه فرضی حرارتی را درآمد طرح نوسازی برقابی در نظر گرفته است .

4-      تحلیل مستقل نیروگاه خورشیدی ، بادی و ... برای تصمیم گیری موثر ارائه نشده است .

دفتر فنی آب ، چشم پوشی از سد و نیروگاه دز را گوشزد كرد . اینك كه رسوب تا دریچه های آبرسانی سد دز بالا آمده و تا پایان ساخت سد بختیاری ، اصلاً دیگر سد دزی مطرح نخواهد بود ، آیا می توان رسوبگیری را از فواید سد بختیاری شمرد ؟

كنترل سیلاب و تامین ایمنی در پائین دست ، سومین هدف ساخت سد بختیاری اعلام شده است . گذشته از تجربیات تلخ جهانی ، تجربه شكست سد دشت در خراسان شمالی و تلفات جانی و مالی مهم آن ، خبرگان را از ناكارآمدی مهار سیل با سد سازی مطمئن ساخت . سدها در زمان بارندگی مهم ، خطرناكتر از خود سیل هستند و ضریب ایمنی را كاهش می دهند . احیای جنگل و پوشش گیاهی در آبخیزها ، مدیریت غیرسازه ای ، پایش و هشدار سیل تنها راهكار است .

اثرات جانبی از جمله اشتغال زایی نیز از فواید سد بختیاری اعلام شده ، در حالیكه سد سازی به نسبت سرمایه گذاری كلانش از كمترین ضریب های اشتغال زایی برخوردار است . اوج اشتغال زایی سد سازی همان 4 یا 5 سال ساخت است و در مرحله نگهداری و بهره برداری اشتغال بشدت كاهش می یابد . یك كارگاه كوچك صنعتی یا صنایع غذایی یا .... با سرمایه شاید میلیونها برابر كمتر از سد ، اشتغال طولانی تر با ضریب اشتغال زایی بیشتری دارد .

همچنین در اثرات جانبی سد به بهبود شرایط اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، ایجاد امكان توسعه و سرمایه گذاری در محدوده طرح ، بهبود سطح رفاهی زندگی اهالی ، ارتقای سطح آموزش و بهداشت ، افزایش درآمد سرانه ، استفاده از قابلیت های گردشگری ، افزایش سهم منطقه در توسعه كشور و .... بر می خوریم كه با سرمایه گذاری های مستقل غیرقابل مقایسه با هزینه كلان سد نیز می توان به آنها دست یافت . جاده دسترسی سد نیز در برابر راه آهن ، گزینه گران تر ، نا ایمن تر و ناپایدارتر به شمار می رود .

 


+ نوشته شده در یکشنبه 27 شهریور 1390 ساعت 11:27 ب.ظ توسط سعید سمیعی نظرات |




دریاره وبلاگ

بسم الله الرحمن الرحیم
رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی ، وَیَسِّرْ لِی أَمْرِی ، وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِی، یَفْقَهُوا قَوْلِی.

خدایا با نام و یاد تو و برای رضای تو ، در این وبلاگ سعی خواهم كرد تا در حد توانم از آنچه در قالب فكر و اندیشه و دانش فنی و .... به من عطا فرموده ای ، به دیگران انتقال دهم . بدون شك ادامه این راه جز با یاری تو میسر نخواهد بود .



منوی اصلی

صفحه نخست


ایمیل مدیر وبلاگ



نویسندگان

سعید سمیعی 209



صفحات خاص


موضوع مطالب

مهندسی عمران 83


سایر رشته های مهندسی 34


رزومه کاری مدیر وبلاگ 1


اتوبیوگرافی مدیر وبلاگ 1


اقتصاد و مالی 12


اجتماعی 44


ادبیات 16


جغرافیا 38


تاریخی 12


یادبود 17


اطلاعات عمومی 79


اطلاعات ضروری 8


تفریح و سرگرمی 44




عناوین آخرین مطالب


پیوندها


پیوندهای روزانه



آرشیو


هفته اول فروردین 1392 1



هفته اول شهریور 1391 2



هفته سوم مرداد 1391 1



هفته اول مرداد 1391 1



هفته چهارم تیر 1391 3



هفته سوم تیر 1391 6



هفته اول تیر 1391 1



هفته چهارم اردیبهشت 1391 1



هفته اول اردیبهشت 1391 3



هفته دوم فروردین 1391 7



هفته اول فروردین 1391 4



هفته چهارم اسفند 1390 1



هفته چهارم دی 1390 2



هفته چهارم آذر 1390 1



هفته اول آذر 1390 3



هفته چهارم آبان 1390 4



هفته اول آبان 1390 1



هفته چهارم مهر 1390 2



هفته دوم مهر 1390 2



هفته اول مهر 1390 1



هفته چهارم شهریور 1390 6



هفته سوم شهریور 1390 3



هفته دوم شهریور 1390 1



هفته اول شهریور 1390 9



هفته چهارم مرداد 1390 1



هفته سوم مرداد 1390 2



هفته چهارم تیر 1390 3



هفته سوم تیر 1390 12



هفته دوم تیر 1390 14



هفته اول تیر 1390 8



هفته چهارم خرداد 1390 3



هفته سوم خرداد 1390 7



هفته دوم خرداد 1390 6



هفته اول خرداد 1390 11



هفته چهارم اردیبهشت 1390 6



هفته سوم اردیبهشت 1390 6



هفته دوم اردیبهشت 1390 2



هفته اول اردیبهشت 1390 1



هفته چهارم فروردین 1390 7



هفته اول فروردین 1390 2



هفته چهارم اسفند 1389 5



هفته سوم اسفند 1389 5



هفته دوم اسفند 1389 9



هفته اول اسفند 1389 8



هفته چهارم بهمن 1389 12



هفته سوم بهمن 1389 2



هفته دوم بهمن 1389 7



هفته اول بهمن 1389 8



هفته چهارم دی 1389 5





آمار وبلاگ







تعداد کل پست ها :

آخرین بازدید :

آخرین بروز رسانی :





طراح قالب : سعید سمیعی




با این امید که از مطالب این وبلاگ بهره مند شوید


موسیقی